Naš gost iz Tirane - Ben Andoni

Ben Andoni (Tirana, 1966.) albanski je književni prevodilac i kulturni djelatnik, novinar, publicist i urednik. Naš srpanjski rezident već niz godina sustavno prevodi najznačajnija djela suvremene i klasične književnosti prostora bivše Jugoslavije.

U Tirani je završio studij geografije te svoju profesionalnu karijeru započeo u Hidrometeorološkom institutu. Od sredine devedesetih godina u potpunosti se posvećuje novinarstvu. Tijekom bogate novinarske karijere surađivao je s nekim od najvažnijih albanskih tiskovina, među kojima su Koha Jonë, Gazeta Shqiptare, Korrieri, ABC i MAPO, u kojima je radio kao novinar, urednik kulturnih rubrika, glavni urednik i zamjenik. Istodobno je izvještavao za međunarodne medije i novinske agencije - austrijski ORF, regionalna agencija BETA te Al Jazeera Balkans. Danas djeluje kao politički i društveni analitičar, kolumnist dnevnog lista Panorama te autor i voditelj televizijske emisije Autor na Albanskoj radioteleviziji (RTSH), posvećene književnosti, umjetnosti i kulturi.

Posebno mjesto u njegovom raznovrsnom profesionalnom djelovanju zauzima književno prevođenje s hrvatskog, srpskog, bosanskog i engleskog jezika na albanski. Njegovi prijevodi obuhvaćaju romane, poeziju, dramske tekstove i esejistiku, a mnogi su objavljeni uz potporu međunarodne književne mreže TRADUKI.

Poseban doprinos dao je predstavljanju hrvatske književnosti albanskoj publici. Među njegovim prijevodima su romani Daše Drndić Belladonna (Albas, 2023.) i Sonnenschein (Fëmijët e urrejtjes dhe dashurisë, Poeteka, 2016.), dječji klasik Čudnovate zgode šegrta Hlapića Ivane Brlić-Mažuranić (Aventurat e pazakonta të shegertit të vogël, PEGI, 2019.), Viljevo Luke Bekavca (PEGI, 2018.), izbor poezije Marka Pogačara (Poeteka), dramski tekst Žena-bomba Ivane Sajko, kao i tekstovi Slobodana Šnajdera ("Što je njima 'Slavonija'?") i Dalibora Šimprage ("Vrata Dalmacije: Duhovi").

Od prevedenih djela srpske i BiH književnosti spomenimo samo neka: Derviš i smrt Meše Selimovića (Dervishi dhe Vdekja, Papirus, 2008.), Tajna doline piramida Emira Imamovića Pirkea (E fshehta e luginës së piramidave, Poeteka, 2010.), Predeo slikan čajem Milorada Pavića (Peizazhe të pikturuara me çaj, Albas, 2015.), Komo Srđana Valjarevića (Poeteka, 2016.), Bašta, pepeo Danila Kiša (Kopshti n’hi, Uegen, 2020.), Hamam Balkanija Vladislava Bajca (Hamam Ballkania, Tetor, 2020.), te pjesnički opus Vaska Pope (Vepra e plotë poetike, Albas, 2016.).

S engleskog jezika prevodio je Vladimira Nabokova i Czesława Miłosza.

Uz novinarski i prevoditeljski rad, Ben Andoni aktivan je i u akademskom te kulturnom životu Albanije. Predavao je komunikologiju i etiku na više visokoškolskih ustanova, član je žirija Nacionalnog centra za knjigu i čitanje za potporu prevođenju albanske književnosti na strane jezike te sudjeluje u pripremi zajedničke enciklopedije Albanije, Kosova, Sjeverne Makedonije i Crne Gore. Počasni je član Udruženja književnih prevodilaca Srbije.

Za svoj novinarski i kulturni rad primio je niz priznanja, među kojima se izdvajaju nagrada „Vangjush Gambeta“ za životno djelo u tiskanom novinarstvu, nacionalna nagrada „Teodor Keko“ za kulturno novinarstvo te Nacionalna nagrada za humanističke vrijednosti.

U ljetnom miru Svačke Ben Andoni radi na albanskom prijevodu Marinkovićeva Kiklopa.